jheronimus_bosch.jpg

Jheronimus Bosch - Touched by the devil

  • regie: Pieter van Huystee

  • NED •documentaire • 2015 • 83 min.

Jheronimus Bosch - Touched by the devil

Deze maand is het 500 jaar geleden dat Jeroen Bosch, één van onze grootste en geheimzinnigste schilders, stierf. Jeroen Bosch is de man van de grote schilderijen over hemel en hel, waarop van alles gebeurt. Duiveltjes, vogels, varkens en wonderlijke fantasiedieren bevolken zijn doeken, waarop vaak ook een hels vuur brandt. En waarom duiken er overal uilen op?

Het Noordbrabants Museum viert Bosch’ sterfdag met een grote overzichtstentoonstelling. Een team van Bosch-experts reisde vier jaar lang naar de grote internationale musea om de geheimen te ontrafelen achter de 25 nog bestaande schilderijen van Bosch. Documentairemaker Pieter van Huystee reisde met hen mee.

Uit het onderzoek werd al bekend dat twee schilderijen die altijd aan Bosch werden toegeschreven toch niet van zijn hand zijn. Maar fascinerender is dat je in de documentaire bovenop de schilderijen zit. Eindelijk kun je al die wonderlijke wezens en razend knap neergezette mensen van heel dichtbij bekijken. Door de huidige infrarood- en röntgentechnieken kijk je met de deskundigen mee. Dwars door de verf heen zie je hoe Bosch zijn schilderijen opzette, schetste en toch weer veranderde. Je ziet de schilder bijna aan het werk.

Daarnaast volgde Huystee ook de onderhandelingen om alle schilderijen naar het museum in Den Bosch te krijgen. Zoals die met het Prado museum in Madrid, waar een uiterst onwillige conservator ‘haar’ werken van Bosch als een havik beschermt. De directeur van de Galleria dell Academia in Venetië blijkt daarentegen veel meegaander.

Maar de hoofdrolspelers blijven toch de schilderijen van Bosch zelf. Op het grote filmdoek zie je pas goed hoe modern die eigenlijk zijn, en met hoeveel duivels plezier de schilder ze heeft gemaakt.